Cơ chế Giao dịch CFD
Hiểu về Vị thế Mua & Bán, Đòn bẩy và Ký quỹ
Đối với những nhà đầu tư hoặc trader mới tham gia thị trường, việc hiểu rõ các khái niệm cốt lõi về vị thế Mua (Long), Bán (Short), Đòn bẩy và Ký quỹ là vô cùng quan trọng. Dưới đây là phần giải thích các nguyên tắc cơ bản cùng với những điểm thực tiễn cần đặc biệt lưu ý khi giao dịch CFD.
1. Vị thế Mua và Bán
Vị thế Mua (Long Position)
Vị thế mua được mở khi bạn kỳ vọng giá của tài sản sẽ tăng. Nếu giá tăng, bạn sẽ có lợi nhuận; ngược lại, nếu giá giảm, bạn sẽ chịu thua lỗ.
Quy trình giao dịch: Đặt lệnh mua → Nhà môi giới (hoặc sàn giao dịch) thực hiện lệnh → Giữ vị thế → Đóng vị thế để hiện thực hóa lãi hoặc lỗ
Đối với cổ phiếu, nhà đầu tư có thể nhận thêm thu nhập như cổ tức; đối với trái phiếu là tiền lãi. Trong CFD, cổ tức thường được phản ánh dưới dạng điều chỉnh cổ tức (dividend adjustment) trên tài khoản.
Vị thế Bán (Short Position)
Vị thế bán được mở khi bạn kỳ vọng giá tài sản sẽ giảm. Trong giao dịch hợp đồng tương lai hoặc CFD, bạn có thể mở vị thế bán mà không cần vay tài sản; tuy nhiên, với cổ phiếu giao ngay, việc vay cổ phiếu là bắt buộc.
Quy trình cổ phiếu giao ngay: Vay cổ phiếu → Bán ra thị trường → Mua lại ở mức giá thấp hơn → Trả lại cổ phiếu và hiện thực hóa lợi nhuận
(Trong CFD hoặc hợp đồng tương lai, không cần vay mượn; bạn có thể mở và đóng vị thế trực tiếp trên nền tảng giao dịch.)
Vị thế bán đi kèm với các nghĩa vụ như thanh toán cổ tức tương đương, chi phí vay hoặc chi phí tài trợ, và về mặt lý thuyết có rủi ro thua lỗ không giới hạn, do đó quản lý rủi ro là yếu tố then chốt.
2. Đòn bẩy và Ký quỹ
Đòn bẩy (Leverage)
Đòn bẩy là tỷ lệ giữa giá trị vị thế và vốn tự có (equity) của bạn. Ví dụ, đòn bẩy 10x có nghĩa là 1 đơn vị vốn có thể kiểm soát 10 đơn vị mức độ tiếp xúc với thị trường.
Tác động: Cả lợi nhuận và thua lỗ đều bị khuếch đại; với các tài sản có độ biến động cao, rủi ro có thể gia tăng rất nhanh.
Công thức:
Đòn bẩy = Giá trị Vị thế ÷ Vốn chủ sở hữu Tài khoản = 1 ÷ Tỷ lệ Ký quỹ Ban đầu
Ký quỹ (Margin)
Ký quỹ Ban đầu (Initial Margin): Số tiền tối thiểu cần ký quỹ để mở vị thế
Ký quỹ Duy trì (Maintenance Margin): Mức vốn tối thiểu cần thiết để duy trì vị thế mở; nếu equity giảm xuống dưới mức này, hệ thống có thể kích hoạt margin call hoặc thanh lý bắt buộc
Các loại ký quỹ:
Ký quỹ Chéo (Cross Margin): Toàn bộ số dư tài khoản được sử dụng để bù đắp thua lỗ
Ký quỹ Cô lập (Isolated Margin): Ký quỹ được tách riêng cho từng vị thế
Ví dụ: Vốn chủ sở hữu tài khoản 1.000 USD, đòn bẩy 20:1 → Giá trị vị thế tối đa 20.000 USD
Giá tăng 1% → Lợi nhuận 200 USD → Vốn chủ sở hữu tài khoản tăng khoảng 20%
Giá giảm 5% → Có khả năng mất gần như toàn bộ vốn chủ sở hữu tài khoản
3. Tính toán Ký quỹ
Công thức cơ bản
Ký quỹ Ban đầu = Giá trị Danh nghĩa × Tỷ lệ Ký quỹ Ban đầu
Ký quỹ Duy trì = Giá trị Danh nghĩa × Tỷ lệ Ký quỹ Duy trì
Cách tính Giá trị Danh nghĩa
CFD Cổ phiếu: Giá × Số lượng
FX: Khối lượng giao dịch (lô) × Đơn vị hợp đồng × Tỷ giá
Chỉ số/Hợp đồng tương lai: Điểm × Giá trị hợp đồng mỗi điểm × Số lượng hợp đồng
Ví dụ
CFD Cổ phiếu: Apple 150 USD, mua 100 cổ phiếu, tỷ lệ ký quỹ 10% → Giá trị danh nghĩa 15.000 USD, ký quỹ 1.500 USD
FX: EUR/USD 1.1200, mua 1 lô (100.000 EUR), tỷ lệ ký quỹ 2% → Giá trị danh nghĩa 112.000 USD, ký quỹ 2.240 USD
Gọi Ký quỹ & Thanh lý Bắt buộc
(Vốn chủ sở hữu tài khoản + Lãi/Lỗ chưa thực hiện) < Ký quỹ Duy trì → kích hoạt margin call hoặc thanh lý bắt buộc
Mức giá cắt lỗ (stop-loss) có thể ước tính bằng: Khoản lỗ cho phép ÷ Quy mô vị thế
4. Chi phí Giao dịch
Chênh lệch giá (Spread): Khoảng chênh giữa giá mua và giá bán; chi phí phát sinh ngay khi mở vị thế
Hoa hồng (Commission): Có thể cố định hoặc theo tỷ lệ phần trăm dựa trên quy mô giao dịch; thay đổi tùy theo nhà môi giới
Phí qua đêm / Swap: Chi phí hoặc khoản điều chỉnh khi giữ vị thế qua đêm, phản ánh chênh lệch lãi suất, chi phí lưu trữ/vận chuyển hàng hóa, hoặc cấu trúc contango/backwardation của hợp đồng tương lai
Các chi phí khác: Trượt giá (slippage), báo giá lại (requote), thuế, phí chuyển đổi tiền tệ, v.v.
5. Quản lý Rủi ro và Chiến lược Thực tế
Quy mô Vị thế: Chỉ nên rủi ro khoảng 0,5–2% vốn chủ sở hữu tài khoản cho mỗi giao dịch; điều chỉnh quy mô bằng các chỉ báo biến động như ATR
Quản lý Thua lỗ: Thiết lập mức cắt lỗ ngay từ đầu và theo dõi chặt chẽ mức ký quỹ duy trì
Tối ưu hóa Chi phí: Với giao dịch ngắn hạn, ưu tiên spread/hoa hồng thấp; với vị thế dài hạn, cần quản lý hiệu quả chi phí swap/rollover
Lựa chọn Nhà môi giới: Đánh giá cấu trúc phí, chất lượng khớp lệnh, cơ chế tách biệt tài sản khách hàng và tình trạng pháp lý/quy định
Kiểm tra Sức chịu đựng (Stress Testing): Xem xét các kịch bản biến động cực đoan, khủng hoảng thanh khoản và rủi ro từ phía nhà môi giới để đảm bảo độ ổn định của tài khoản
6. Tóm tắt
Mua (Long): Giao dịch dựa trên kỳ vọng giá tăng
Bán (Short): Giao dịch dựa trên kỳ vọng giá giảm
Đòn bẩy: Cho phép tham gia thị trường lớn với số vốn nhỏ, nhưng đồng thời khuếch đại cả lãi và lỗ
Ký quỹ: Giá trị danh nghĩa × tỷ lệ ký quỹ; ký quỹ không đủ sẽ dẫn đến margin call hoặc thanh lý
Chi phí Giao dịch: Cần xem xét toàn diện spread, hoa hồng, swap và các chi phí liên quan
Quản lý Rủi ro: Quy mô vị thế hợp lý, thiết lập stop-loss, kiểm soát chi phí, lựa chọn nhà môi giới phù hợp và stress testing là những yếu tố không thể thiếu trong giao dịch CFD